Câu chuyện vaccine và vấn đề lựa chọn vaccine

Bắt đầu từ những ngày cuối tháng 7/2021 và cho đến ngày hôm nay, nóng sốt hơn bất kỳ vấn đề nào khác trên cộng đồng mạng, có lẽ đó chính là vaccine. Câu chuyện vaccine và vaccine Trung Quốc, vấn đề tưởng nhỏ nhưng lại đang gây bất đồng lớn, cả trong câu chuyện hàng ngày của vợ chồng, anh chị em trong gia đình, trong các hội nhóm bạn bè, cơ quan, đồng nghiệp và trong nhiều những người dân thành phố Hồ Chí Minh, “vốn dĩ mang tính cách đầy hào sảng và nghĩa tình”.

Bệnh viện FV kiến nghị thu phí dịch vụ tiêm vaccine Covid-19
Nhân viên y tế Bệnh viện FV tham gia chiến dịch tiêm chủng vaccine cho người dân theo phân công của Sở Y tế TP HCM. Ảnh: VNExpress

Trong bài viết này, tác giả không tranh luận xoay quanh các câu hỏi như: “Tôi phải tiêm vaccine nào, vaccine nào tôi không nên tiêm, vaccine Mỹ, Anh hay Trung Quốc là tốt nhất, tôi có quyền từ chối vaccine Trung Quốc không…”. mà chỉ muốn nêu ý kiến như một quan điểm cá nhân, với tư cách của một công dân Thành phố Hồ Chí Minh trước những ồn ào của cộng đồng mạng trong thời gian qua.

Nếu đặt câu hỏi là thích hay không thích; tôi có thích vaccine Mỹ không? Dĩ nhiên là rất thích, vì đó là vaccine của một quốc gia mạnh, đứng đầu thế giới về mọi mặt kinh tế, khoa học – kỹ thuật, an ninh – quốc phòng, y học và luật pháp. Tôi có thích vaccine Trung Quốc không, dĩ nhiên là không. Đưa ra lý do để không thích thì nhiều lắm, từ trong lịch sử cũng như trong các vấn đề tranh chấp xung đột vùng biển của Trung Quốc với các quốc gia lân cận, trong đó có Việt Nam. Điều quan trọng, theo tìm hiểu từ các nguồn thông tin chính thống thì, dường như vaccine Trung Quốc cũng kém hiệu quả hơn các loại vaccine của Mỹ hay Châu Âu. Điều này sẽ trả lời luôn câu hỏi, nếu có cơ hội có vaccine để lựa chọn thì tôi dĩ nhiên sẽ chọn vaccine của USA hoặc EU.

Ở một khía cạnh khác, đang trong tâm bão của dịch bệnh Covid, trước tình hình quá khan hiếm vaccine của USA hay EU để tiêm và một nguồn vaccine đang có sẵn. Có lẽ, tôi lại sẽ băn khoăn để có thể quyết định hoặc chờ đợi vaccine của USA hay EU để tiêm, hoặc tiêm vaccine đang có. Có thể phần đông trong chúng ta sẽ quyết định chờ. Tuy nhiên, trong tình huống khẩn cấp và bùng dịch một cách nhanh chóng như thế này, những người lớn tuổi, những người mắc bệnh nền, những người sống trong khu vực có nhiều ca nhiễm họ không thể chờ, mỗi ngày sắp đến với họ là mỗi ngày đối mặt với nguy cơ mắc bệnh và nguy cơ trở nặng. Những người ở các khu dân cư nghèo, ở các khu lao động cũng không thể chờ, bởi mỗi ngày qua đi là mỗi ngày họ mất thu nhập, đối mặt với những khó khăn chồng chất mà như nhiều người nói có khi “chết đói trước khi chết dịch”. Và còn nhiều, nhiều nữa! Thành phố đã có gần 200.000 ca bệnh và hơn 3.000 ca tử vong. Nếu phải chờ thêm nửa tháng hay một tháng nữa, số ca bệnh và ca tử vong sẽ là bao nhiêu, an sinh xã hội sẽ thế nào, đặc biệt là trong hoàn cảnh hệ thống y tế của thành phố đã quá tải và sức người đang kiệt quệ. Tôi cũng có thể chờ để tiêm, nhưng không muốn mỗi ngày phải nghe nhiều tiếng còi cứu thương liên hồi, không muốn mỗi ngày đều nhìn thấy con số ca bệnh và con số tử vong cứ cao lên.

Vậy, trong hoàn cảnh nguồn vaccine hạn chế và không có lựa chọn, nếu phải chọn giữa tiêm hay mắc bệnh, tiêm hay dùng máy thở, tiêm hay tiếp tục phong tỏa… tôi sẽ chọn tiêm vaccine. Loại vaccine nào đến lượt tôi thì tôi sẽ tiêm loại đó. Nếu được của Mỹ, chắc chắc là tôi sẽ mừng rơn, nhưng nếu là của các loại khác tôi cũng chấp nhận để tự nhủ rằng: Ít ra, vaccine đó cũng sẽ bảo vệ tôi ít nhất là từ trên 60% nguy cơ mắc bệnh. Đến thời điểm hiện nay, có 6 loại vaccine phòng COVID-19 đã được Bộ Y tế cấp phép sử dụng tại Việt Nam. Mỗi loại vaccinee COVID-19 có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh khác nhau. Bao gồm: (1) Astra Zenneca (của hãng Astrazeneca, được nghiên cứu và phát triển bởi Đại học Oxford, Tổ chức y tế thế giới thông qua chấp thuận và sử dụng Vaccinee trong trường hơp khẩn cấp vào ngày 15/2/2021 và được Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt có điều kiện cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19 theo quyết định số 983/QĐ-BYT ngày 01/2/2021); (2): Vaccinee Moderna (của Moderna TX Hoa Kỳ, đã được cấp phép sử dụng tại 64 quốc gia, vùng lãnh thổ và được WHO đưa vào danh sách sử dụng khẩn cấp, thông qua và phê duyệt ngày 30/4/2021, Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt sử dụng có điều kiện cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19, quyết định số 3122/QĐ-BYT ngày 28/6/2021); (3) Comirnaty của Pfizer/BioNtech (được Tổ chức y tế thông qua chấp thuận sử dụng vaccine trong trường hợp khẩn cấp vào ngày 31/12/2020, Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt sử dụng có điều kiện cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19, quyết định 2908/QĐ-BYT ngày 12/6/2021); (4) Vaccine Gam-Covic Vac/Stupnik V (do Viện Nghiên cứu Gamaleya Nga sản xuất Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt sử dụng có điều kiện cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19); (5): Vero Cell của Sinopharm (phát triển và Beijing Institute of Biological Products Co., Ltd, Trung Quốc sản xuất đã được Tổ chức y tế thông qua chấp thuận sử dụng Vaccinee trong trường hợp khẩn cấp, Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt sử dụng có điều kiện cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19); (6) Vaccinee Janssen (Janssen Pharmaceutica NV, Bỉ và Janssen Biologics B.V , Hà Lan sản xuất, đã được Tổ chức y tế thông qua chấp thuận sử dụng vaccine trong trường hợp khẩn cấp, Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt sử dụng có điều kiện cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19)[1]

Xét cho cùng, vaccine nào thì cũng chỉ có hiệu lực khoảng thời gian nhất định. Hoàn cảnh nghặt nghèo, mình có thể dùng cái sẵn có, khi đã qua khó khăn và khi nguồn vaccine đã dồi dào, chúng ta có thể lựa chọn.

Tôi cũng muốn nói thêm về những thông tin đang đồn thổi hoặc bàn luận sôi nổi trên các trang mạng hoặc nhóm trên mạng điện thoại liên quan đến một tập đoàn kinh tế ủng hộ vaccine của Trung Quốc (loại vaccinee (5) như nêu trên) cho thành phố. Tôi không bàn luận hay đề cập tới những đánh giá nhận xét trên các diễn dàn của cộng đồng mạng, bởi đó là quan điểm cá nhân và quyền tự do tranh luận của mỗi người. Nhưng suy nghĩ một cách tích cực, phải chăng chúng ta đang quá khắt khe khi phán xét, khi từ chối sử dụng món quà mà họ hỗ trợ. Tôi cho rằng, các nhà tài trợ, ngoài điều kiện về sự phù hợp với điều kiện kinh tế, chắc rằng họ cũng phải cân nhắc khi lựa chọn món quà để hỗ trợ. Đặc biệt khi đó lại là một loại dược phẩm, một loại vaccine đang rất cần cho công tác phòng chống dịch trong tình thế cấp thiết. Hơn nữa, cũng đều là các sản phẩm đã được Tổ chức Y tế thế giới và Bộ Y tế chấp thuận phê chuẩn thông qua và cho phép sử dụng. Ngoài ra, việc tiếp cận các nguồn vaccine khác, có thể được đánh giá tỷ lệ phòng ngừa cao hơn, tốt hơn như của Mỹ hay EU đều không hề dễ dàng, nhất là trong trường hợp khẩn cấp này. Tôi cũng muốn nói rằng; có lẽ chúng ta lại cũng khắt khe, khi có những quan điểm; những ý kiến cho rằng tại sao nhà tài trợ không lựa chọn sản phẩm tài trợ để sử dụng cho mình hay tại sao nhà tài trợ có thể có hay không có sự ưu ái khi được chọn vaccine tốt hơn để tiêm? Bởi lẽ: thứ nhất, ví dụ như một nhà làm từ thiện, tôi có thể hỗ trợ gạo thơm Lài cho người khó khăn, nhưng tôi chỉ sử dụng gạo ST 24 loại 1; thứ hai, tôi hỗ trợ 5 triệu liều Vaccine chống dịch để chính quyền có thể tiêm phòng ngừa cho từ 2,5 -3 triệu người dân, vậy tôi có thể có quyền yêu cầu cho mấy trăm người lao động của tôi được sử dụng vaccine như nguyện vọng? Suy cho cùng nếu đồng ý yêu cầu, âu cũng là sự tưởng thưởng xứng đáng.

Thành phố Hồ Chí Minh đang oằn mình chống dịch, trên mọi trận địa dường như cũng đang quá tải. Chính quyền thành phố đã rất nỗ lực và cân nhắc trong vấn đề vaccine. Thế nên có thể đã có những thuyết âm mưu, những xuyên tạc hoặc bịa đặt sẽ phủ nhận tất cả những nỗ lực đó của Thành phố. Vậy nên, chúng ta cần tỉnh táo hơn trước các thông tin trái chiều, cần có những suy nghĩ tích cực hơn để giúp chúng ta có động lực và tinh thần tốt, ủng hộ các chiến lược tiêm chủng vaccine mà Nhà nước đã xây dựng và triển khai. Tiêm ngừa là giải pháp duy nhất giúp bạn bảo vệ sức khỏe và giúp Thành phố hoàn thành kế hoạch tiêm chủng đạt đến 70% tổng số dân trong tháng 8/2021. [2]

(Ghi chú: Bài viết chỉ đưa ra một quan điểm, một góc nhìn cá nhân với những nỗ lực của Thành phố cho mục tiêu từ 70% dân số được tiêm ngừa vaccine Covid 19)

ThS. LS. Nguyễn Thị Kim Quyên

__________________________________

  1. https://suckhoedoisong.vn/infographic-toan-bo-thong-tin-can-biet-ve-cac-loai-Vaccinee-covid-19-viet-nam-dang-tiem-169210804130556887.htm
  2. Bài viết có tham khảo một số ý kiến của bạn bè, đồng nghiệp có cùng quan điểm

One thought on “Câu chuyện vaccine và vấn đề lựa chọn vaccine

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *